Back

ⓘ Эрх зүй




                                               

Эрх зүй

Эрх зүй – хүний жам ёсны эрх, эрх чөлөө, шудрага ёсыг бэхжүүлэн хамгаалж, нийтлэг хүсэл зоригийг илэрхийлж, нийгмийн харилцааг зохицуулахын тулд төрөөс зөвшөөрсөн буюу тогтоосон, төрийн албадлагаар хамгаалагдсан, бүх нийтээр заавал дагаж хэрэгжүүлбэл зохих хэм хэмжээнүүдийн тогтолцоо юм. Эрх зүй нь дараах онцлогтой. Үүнд: 1. нийгмийн харилцааг хамгаалах, зохицуулах зорилгоор уг харилцаанд оролцогчдын эрх үүргийг тодорхойлно 2. Тухайн улсын нийт нутаг дэвсгэр болон тодорхой хүрээнд заавал биелэгдэх шинжтэй байна. 3. Эрх зүйн хэм хэмжээ нь тодорхой баримт бичигт, тухайлбал, хууль, зарлиг, то ...

                                               

Үндсэн хуулийн эрх зүй

Тухайн улсын нийгэм-төрийн байгууламж, иргэдийн эрх, эрх чөлөө, төрийн байгууллагуудын тогтолцоо, тэдгээрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчмыг тогтоон бататгасан хэм хэмжээнүүдийн нийлбэрийг үндсэн хуулийн эрх зүй гэнэ.

                                               

Үндсэн эрх

Орчин үеийн үндсэн хуульт ёсны онолоор хүний жам ёсны эрх нь эрх зүйн үндсэн хэм хэмжээ хийгээд зарчмуудад зайлшгүй тусгалаа олсон байх ёстой. Ингэж байж гэмээнэ үндсэн эрх нь Үндсэн хуулиар хамгаалагдсан, төрийн эрх мэдлийг хязгаарлах хүчин чадалтай, шууд үйлчлэх эрх зүй болж чадна.

                                               

Эрх зүйн философи

Хүн төрөлхтөн өөр хоорондын харилцааг зохицуулах хамгийн зохистой арга, хэлбэрийг эрж хайх эргэцүүллийн үр дүнд эрх зүй бий болсон бөгөөд эрх зүйн хөгжлийн явцад ямар эрх зүйг хамгийн зөв, шударга гэж үзэх вэ? гэсэн эрх зүйн сэтгэлгээний үр дүнд эрх зүйн философи үүсжээ.

                                               

Марксист эрх зүйн философи

Марксизм - европын соёл иргэншилийн үр дүн. XIX зууны дунд үед марксист философи үүсэн хөгжихөд тухайн үеийн европын нийгмийн объектив, субъектив хүчин зүйлүүд нөлөөлсөн юм. Герменевтик арга зүйн үүднээс марксизмыг үндэслэгч, эгэл жирийн ард түмний хүсэл зоригийг илэрхийлэн хамгаалагч Карл Маркс 1818 - 1883 К. Маркс нь материалист үзэл санааны үүднээс" Бодит болон бодит бус бүхэн зохистой байх ёстой” хэмээн үзэж, тухайн үеийн Германы төр нь зохистой биш учраас бодитой биш хэмээн шүүмжилж байлаа.Марксист философийг үндэслэгч К. Марксын үзэл санаа хоёр гол асуудалд чиглэгдэж байсан юм. Энэ н ...

                                               

Хүний эрх

Хүний эрх бол хувь хүний эрх зүйн байдлын үндсэн суурь эрх бөгөөд эрх зүйт орнуудын Үндсэн хуулийн цөмийн үндсэн бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Эдгээр эрхийн тодорхой илэрхийлэл, эрхийн хэмжээ зэрэг нь орон бүхэнд болон төрөл бүрийн олон улсын эрх зүйн баримт бичигт өөр байж болно. Олон улсын эрх зүйн баримт бичиг дотроос хамгийн түгээмэл нь – НҮБ-ын Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал юм.

                                               

Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй

Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй нь сэтгүүлчийн идэвхтэй үйл ажиллагаа,мэдээллийн нээлттэй, цогц эх сурвалжийн орчин, иргэний эрх зүйт нийгэмд бодитой оршдог сэтгүүл зүй юм. Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй нь эрх мэдэл бүхий хувь хүн, байгууллагын хууль бус, ёс суртахуунгүй үйл ажиллагаа, нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэм хэмжээний эсрэг үйлдлийг илчилж олон түмэнд мэдээлдгээрээ нийгмийн хөгжилд чухал хүчин зүйл болох эрх чөлөө, ардчилал, ил тод байдлыг хамгаалан, хэвлэл мэдээлэл хэмээх" дөрөв дэх засаглал” хүчтэй оршиж буйг харуулж байдаг. Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн нийгмийн үр нөлөө өсөхийн хэрэ ...

                                               

Арга зүй

Арга зүй гэдэг нь хүний онолын болон практик үйл ажиллагааг зохион байгуулах аргуудын тухай сургаал мөн. Арга зүйн зорилго нь хүмүүсийн өдөр тутмын туршлагад хуримтлагдсан үйл ажиллагааны бүдүүвчийг тайлбарлах, бүтээх, өөрчлөн байгуулахад оршино. Арга зүй орчин үеийн соёлын тулгамдсан асуудлуудын учир утгыг гүнзгий ойлгох, дахин тунгаан үзэх чухал зүйл болж байна. Тийм учраас соёлын салшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг болдог сэтгүүл зүйн хувьд арга зүй онцгой байр эзэлдэг. Хэрэв арга зүйг сэтгүүл зүйн шинжлэх ухааны үүднээс авч үзвэл уран бүтээлийн зорилтуудыг үр ашигтай шийдвэрлэх боломжоор хангада ...

                                               

Зохиогчийн эрх

Зохиогчийн эрх гэдэг нь өвөрмөц шинж бүхий оюуны бүтээл туурвисан бүтээгч буюу зохиогчид хууль ёсны дагуу тухайн бүтээлийг цаашид хэрэглэж, түгээхээр олгож буй онцгой эрхийг хэлдэг. Онцгой эрхийг зөвхөн тодорхой цаг хугацааны туршид эзэмших боломжтой. Тухайн эрх нь бүрэн төгс биш бөгөөд зарим нэг тодорхой хязгаарлалтууд болон үл тооцогдох нөхцөлөөр хязгаарлагддаг, жишээ нь зохиогчийн эрхийн хуулийн хүрээнд шударга хэрэглээ гэсэн зарчмын дагуу бусад хүмүүс зохиогчийн эрхээр хамгаалагдсан бүтээлийг ашиглаж болдог. Зохиогчийн эрхийн нэг том сул тал гэвэл уг эрх зүйн хамгаалалт нь зөвхөн зохио ...

                                               

Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал

Монгол Улсын түүхэнд 200 гаруй жил үргэлжилсэн Манж Чин гүрний ноёрхлыг эцэс болгон монгол төрийг сэргээн байгуулж, монголчуудын сэргэн мандлын эхийг тавьсан 1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал нь төрт ёсны өнө эртний уламжлалтай монголын ард түмний түүхийн онцгой хуудас, хойч үе нь бахархан дурсвал зохих түүхт үйл явдал мөн. Энэхүү Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал нь монголчуудын туурга тусгаар улсаа сэргээн байгуулах гэсэн олон арван жилийн мохошгүй хүсэл тэмүүлэл, тууштай тэмцлийн биелэл, үндэсний ухамсрын их сэргэлтийн эхлэл, 1921 оны Ардын хувьсгалын бодит хөрс болсон билээ. Ялалтта ...

                                               

Улс

Улс нь тодорхой газар нутагтай төрт нэгдэл юм. Эрх мэдлээрээ бүрэн эрхт, харъяат хоёр янз байна. Хүчээр эсвэл албадлагагүй нийлсэн холбооны тусгаар улс байх нь цөөнгүй. Түүнчлэн өөр улсын манлайлал, нөмөрт байх улс бас бий. Улс гэдэг нь орон гэдэгтэй ижил утгатай боловч албан ёсоор хэрэглэгддэг.

                                               

Олон улсын харилцаа

Олон улсын харилцаа - дэлхий олон улсын хоорондох олон талт холбоо харилцааг судалдаг шинжлэх ухаан юм. Улс орон, олон улсын байгууллага гээд олон тал оролцоно. ОУХ арга зүй, инженерчлэл, эдийн засаг, харилцаа холбоо, түүх, олон улсын эрх зүй, хүн ам зүй, гүн ухаан, газар зүй, нийгэм судлал, эртний судлал, гэмт хэрэг зүй, сэтгэл зүй, хүйс судлал, соёл судлал, гадаад харилцаа гэх мэт олон судлагдахуунтай. Олон улсын харилцаа нь даяарчлал, дипломат харилцаа, улсын бүрэн эрхт байдал, олон улсын аюулгүй байдал, байгаль орчны тэнцвэрт байдал, цөмийн үр ашигт хэрэглээ, үндсэрхэг ёс, эдийн засгий ...