Back

ⓘ Улс төр




                                               

Улс төр

Улс төр гэдэг нь ард түмэн, иргэд, сонирхлын бүлгүүдийн шийдвэр гаргах үйл явц юм. Үүнд нийгмийн доторх шашны, мэдлэгийн, ажил хэрэгч үйлээр нэгдэх сонирхлын бүлгүүд ордоггүй. Харин иргэний засаглалыг багтаасан улс болон төрийн үйл ажлыг эрхлэх шинжлэх ухаан болоод арга чадвар гэж үзэж болно. Нийгмийн нэг бүлэг нөгөө хэсэгтэй харилцахдаа хүч хэрэглэх эрх дээр тулгуурласан засаглалын онцгой төрөл гарч ирэх үеэс улс төр үүссэн ажээ. Үүнийг төрийн засаглал гэж болно. Иймд аливаа засаглалын харилцаа үйл ажиллагааны зөвхөн төрийн эрх мэдэлтэй холбогдох тэр хэсгийг улс төр гэж ойлгож болно. Төр ...

                                               

МУИС-ын Улс төр судлалын тэнхим

Монгол Улсын Их Сургууль-ийн "Улс Төр Судлалын Тэнхим" хуучнаар. Монгол Улсын Их Сургууль - Улс төр судлалын тэнхим нь 47 жилийн түүхтэй. Монгол дахь орчин үеийн улс төрийн шинжлэх ухааны анхны тэнхим юм.

                                               

Төр

ТӨР – нийгмийн нийтлэг эрх ашгийг хамгаалж, нийтлэг үйлчлэх шийдвэрийг гаргагч, албадлага, хүч хэрэглэх онцгой эрх бүхий засаглалын аппараттай, хууль ёс, уламжлал, зан заншлын дагуу олгогдсон эрх нь тухайн нутаг дэвсгэрийн хязгаарт гадны ямар ч хүчнээс үл хамааран заавал хэрэгжих хүчинтэй, нийгмийн өөрөө өөрийгөө зохион байгуулах илэрхийлэл болсон улс төр-нийгмийн институт юм. Төрийн үүсэл гарлын талаар онол, үзэл баримтлалуудад шашны онол; эцгийн эрхт ёсны; эзлэлтийн буюу хүчирхийллийн; нийгмийн гэрээний онол; түүхэн материализмын; хүн ам зүйн; антропологийн; сэтгэлзүйн; усжуулалтын зэрэг ...

                                               

МУИС - Улс төр судлалын тэнхим

Монгол Улсын Их Сургууль "Улс Төр Судлалын Тэнхим" хуучнаар. Монгол Улсын Их Сургууль - Улс төр судлалын тэнхим нь 47 жилийн түүхтэй. Монгол дахь орчин үеийн улс төрийн шинжлэх ухааны анхны тэнхим юм. Тус тэнхим нь 1993 оноос хойш одоог хүртэл 21 дэхь удаагаа баклаврын сургалтаар элсэлт авч 700 гаруй баклавр төгсгөж, одоогоор 160 гаруй оюутан "улс төр судлаач" мэргэжилээр бэлтгэгдэж байна.

                                               

Монгол Улсын улс төр

Монгол Улсын улс төрийн системийг парламентын засаглалтай ардчилал гэж тодорхойлох бөгөөд энэ нь Монгол Улсын үндсэн хуулинд тодорхой тусгагдсан байдаг. Монгол Улсын үндсэн хууль нь Монгол Улсын иргэдийн үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх, хүний үндсэн эрх, шашин шүтэх эрх зэргийг хуульчлан баталгаажуулдаг. Монголын мэдээллийн салбар нь хувийн болон нийтийн эзэмшлийн телевизийн сувгууд, сонин сэтгүүлүүдээс бүрддэг. Монголын олон улс төрийн намуудаас хоёр нь ба АН) улс төрийн хувьд хүчин чадал, нөлөө ихтэй. 1996 оны сонгууль хүртэл хуучин коммунист Монгол Ардын Хувьсгалт Нам зонхилох нам б ...

                                               

Бадаргуулт төр

Айсингиоро Зайтянь 1871 онд Чунь чин ван Ишюаний ехэнара овогт Ваньжэнь хатнаас төржээ. Өмнөх Бүрэн засагч хаан залуугаараа хүүтэй бололгүй, бурхан болсон бөгөөд түүнийг хэн залгах вэ гэхэд Цыши хатан эх, өөрийн дүү охин Ваньжэнь, Төр гэрэлт хааны 7-р хүү Чунь чин ван Ишюань хоёрын дундаас гарсан дөрвөн настай хүүг 1875 онд шинэ хаанаар өргөмжилж өмнөөс нь төр барих ажлаа үргэлжлүүлжээ. Хааны оны цолыг монголоор Бадаргуулт төр, манжаар Бадаранга доро, хятадаар Гуаншюй - Guangxu, хааны тахилын цолыг хятадаар Чин Дэзун гэдэг. 1881 онд Түгээмэл элбэгт хааны их хатан Цыань хатан эх нас барсана ...

                                               

Тан улс

Тан улс нь Хятадын түүхэнд 618-907 оны хооронд оршиж байсан хамгийн хүчирхэг улсуудын нэг юм. Түүхчид "Тан" улсыг бас эхний үе болон сүүлчийн үе гэж хуваадаг бөгөөд тэр Ань Лушаны бослогоор зааг болгодог байна. Тан улсын эхний үе нь хөгжин мандсан үе, сүүлчийн үе нь доройтон буурсан үе болно.

                                               

Оросын Холбооны Улс

Орос Улс, албан ёсоор Оросын Холбооны Улс нь хойд Евразийн улс юм. Орос нь хагас ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс. Энэхүү улсын холбооны бүрэлдэхүүн нь найман холбооны тойрог ба 85 холбооны байгууламжаас бүрдэнэ. Оросын Холбооны Улс нь өргөн уудам нутагтай бөгөөд тус улсын үндсэн нутаг дэвсгэртэй хиллэх улсуудыг цагийн зүүний дагуу нэрлэвэл Умард Солонгос, Монгол, Хятад, Казахстан, Азербайжан, Гүрж, Украин, Беларусь, Латви, Эстони, Финланд, Норвеги зэрэг болно. Харин Оросын эксклав буюу эх нутгаасаа салангид орших Калининград мужтай нь Литва ба Польш улс хиллэдэг. Мөн усаар за ...

                                               

Зөвлөлт Холбоот Улс

Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Улс нь буюу Зөвлөлт Холбоот Улс нь 1922-с 1991 он хүртэл Евразид оршин тогтносон социалист орон байжээ. Зөвлөлт Холбоот Улс нь 15 Бүгд Найрамдах Улс болон хэд хэдэн автономит улс, хязгааруудаас тогтсон холбооны улс байсан. Энэ холбооны улс нь дэлхийн хуурай газрын зургааны нэгийг хамарсан 255 сая хүн амтай их гүрэн байлаа. ЗХУ нь үзэл суртлын хувьд дэлхийн социалист лагерийн тэргүүлэгч, цэрэг улс төрийн Варшавын гэрээний орнуудын гол хүчин байсан юм.

                                               

Чин улс

Чин улс, Дайчин гүрэн - манж үндэстэн үүсгэн байгуулж захирсан, 1636-1912 оны хооронд оршин тогтносон хаант улс байв. БНХАУ, Монгол, Тайвань орны 14.7 сая км² нутаг дэвсгэрийг эзлэн, хятад, манж, монгол, төвөд, хуй таван өнгөтнийг захирсан гүрэн байлаа. Анх Өмнөд Манжуураас мандаж, 1636 онд Мүгдэн хотод анх төвлөж, 1644-1661 онд бүх хятад орныг эзлэж, 1636-1757 онд бүх Монгол улсыг байлдан дагуулж оргил тэлэлтэндээ хүрээд ДИУ-д 1912 онд мөхжээ. Чин бол хятадын династи биш Манжийн улс юм. Хятад гэж тухайн үед тусгайлсан улс байгаагаагүй харин Манжийн Чин их гүрний нутаг дэвсгэрийн нэг хэсэг ...

                                               

Хятан улс

Кидан үндэстэн нь анх Лууха голын баруун талаар, Шар мөрний умард саваар нутаглаж байсан бололтой бөгөөд яваандаа Шар тэнгисийн эрэг хүртэлх нутагт тархан суужээ. Тэд Сяньби нарын адил дорнод ху нарын удам байсан ба тэдний ихэнх нь өнөөгийн Монгол нутагт төвлөн сууж байгаагүй ч 923 оноос Алтайгаас зүүн тийш Хэрлэн голын хойт бие хүртэл нутгаа тэлж соёл, түүхийн олон зүйл дурсгал Монгол нутагт үлдээжээ.

                                               

Их Монгол Улс

Их Монгол Улс ᠶᠡᠺᠡ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ, мөн Монголын Эзэнт Гүрэн ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠡᠵᠡᠨᠲᠦ ᠭᠦᠷᠦᠨ нь Ази, Европ тивийг тэгнэн оршсон, Монголын түүхэнд, хамгийн өргөн уудам газар нутагтай эзэнт гүрэн юм. Судлаачид ИМУ-н газар нутгийг 26.000.000 эсвэл 33.000.000 км 2 хэмээн зөрүүтэй байдлаар тооцоолжээ. Их Британийн түүхчид Их Монгол Улсыг, газар нутгийн хэмжээгээрээ, Их Британийн эзэнт гүрний дараа орох, дэлхийн түүхэн дэх 2 дахь том эзэнт гүрэн гэж тэмдэглэсэн нь, дагаж орсон болон хараат буюу вассаль улс орон, овог, аймгуудыг оруулаагүй тооцсонтой холбоотой юм. Анх 1206 онд Чингис Хааны байгуулсан ИМУ нь, ...

                                               

Улс төрийн авлига

Улс төрийн авлига нь хуулиар олгогдсон эрх мэдлээ төрийн албан хаагч хууль бусаар хувийн сонирхолд зориулах үйлдэл юм. Гэхдээ улс төрийн өрсөлдөгчөө хэлмэгдүүлэх, цагдаагийн дарангуйлал хэрэглэх эсвэл хувь хүн ба төртэй хамааралгүй байгууллагийн хууль зөрчилт зэрэг нь ийм авлигын төрөлд орохгүй. Харин төрийн албан хаагчийн хууль бус үйлдэл нь ажил үүрэгтэй нь хамааралтай үед улс төрийн авлига болох юм. Авлигын олон төрөл бий, үүнд мөнгөн, сүрдүүлэг, зүй бусаар тушаал дэвших, гэр бүлэрхэх, шамшигдуулалт ба бусад. Авлигаас болж нийгэмд гаж үйлдлүүд дэлгэрдэг, үүнд хууль бус худалдаа, мөнгө у ...

                                               

Баруунтан

Үндэсний ардчилсан үзлийн гол шугамыг баримталж, улс үндсээ дээдэлсэн үзэлтнүүд Монголын удирдагч Д.Бодоо, С.Данзан нарын үеэс эхлэлтэй хөгжлийн үндэсний ардчилсан чиг баримжааг Б.Цэрэндорж, А.Амар, Ж.Цэвээн, Ц.Дамбадорж, Н.Жадамба, Ж.Гэлэгсэнгэ, Б.Дугаржав, Н.Хаянхярваа нар 1928 оны эх хүртэл тууштай үргэлжлүүлж байсан юм. Зөвлөлт хэв маягийн социалист өөрчлөлт Монголын нөхцөлд тохирохгүй хэмээн үзэж, нийгмийн амьдралын бүх салбарт өрнөсөн ардчилсан өөрчлөлтийг үргэлжлүүлэхийг эрмэлзэж байсан үндэсний ардчилсан үзэлтэй тэдгээр Монголын удирдагчдыг" баруунтан” хэмээх нэр хаяг зүүж, албан т ...

                                               

Бие даагч

Бие даагч гэдэг нь аль нэг улс төрийн намд харьяалагддаггүй улс төрчийг хэлнэ. Бие даагчдын зарим нь аль ч улс төрийн намын бодлогыг үл дэмжих буюу төвийг сахисан байр суурь баримталдаг бол нэг хэсэг нь аль нэг улс төрийн намтай хамтран ажилладаг буюу хуучин аль нэг намын гишүүн байсан байдаг. Түүнчлэн үлдсэн хэсэг нь аль нэг намын дэмжлэгийг хүлээх нь бий.

                                               

Засгийн газар

Засгийн газар гэдэг нь парламентийн засаглалтай улс орнуудад төрийн гүйцэтгэх засаглалыг хэрэгжүүлдэг байгууллага юм. Английн cabinet "-аас гаралтай ч Английн Засгийн газар нь анхандаа хаанд зөвлөгөө өгөх л үүрэгтэй байгууллага байв.

                                               

Сүүдрийн засгийн газар

Англид сөрөг хүчний хамгийн том намын дарга нь сүүдрийн ерөнхий сайд болдог бөгөөд тус намаас парламентад сонгогдсон гишүүдээс сүүдрийн засгийн газар -ыг бүрдүүлдэг. Сүүдрийн засгийн газар нь төр, эрх баригч хүчний байгуулсан албан ёсны засгийн газрын бодлоготой санал нийлэхгүй асуудлуудын талаар өөрсдийн байр суурийг тусгасан бодлого боловсруулдаг байна. Улс төрд төр солигдох үед сөрөг хүчин байсан нам, эвсэл нь улс төр, эдийн засгийн асуудлуудын талаарх бодлогоо боловсруулсан байх хэрэгтэй байдаг. Иймээс Англид сүүдрийн засгийн газарт зориулан төсөв баталж, тусгай өрөө гаргаж өгдөг байна ...